Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ 80 năm đồng hành cùng miền trung vượt qua thiên tai

ttdl 16/09/2025

Dấu mốc 80 năm thành lập ngành Khí tượng Thuỷ văn Việt Nam (1945 – 2025) là một sự kiện có ý nghĩa to lớn, gắn liền với sự phát triển của đất nước từ những ngày đầu giành độc lập cho đến công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển bền vững hiện nay.

Từ năm 1945, ngay sau Cách mạng Tháng Tám, Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã quan tâm thành lập các cơ quan khí tượng, thủy văn nhằm phục vụ công tác kháng chiến, sản xuất và đời sống nhân dân. Trải qua 80 năm, ngành đã không ngừng lớn mạnh, hình thành hệ thống quan trắc, dự báo, cảnh báo thiên tai rộng khắp cả nước. Việt Nam cũng đã tham gia và là thành viên tích cực của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), nâng cao vị thế trong hợp tác quốc tế về khí tượng, thủy văn và biến đổi khí hậu.

Ngành Khí tượng Thủy văn (KTTV) Việt Nam có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Thông tin KTTV là đầu vào thiết yếu cho hầu hết các lĩnh vực kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng và phòng chống thiên tai; đặc biệt phục vụ trực tiếp cho nông nghiệp, giao thông, hàng hải, hàng không, năng lượng, quy hoạch xây dựng và thủy lợi. Bên cạnh đó, KTTV giữ vai trò then chốt trong việc đánh giá tác động, dự báo xu thế khí hậu, hỗ trợ xây dựng chính sách phát triển bền vững và chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu. Thông tin về KTTV là cơ sở quan trọng để bảo đảm quốc phòng, an ninh trên biển, đất liền và trên không…

Chặng đường 80 năm (1945 – 2025) đã khẳng định sự trưởng thành và phát triển của ngành Khí tượng Thủy văn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thành quả hôm nay là kết tinh từ công sức và trí tuệ của nhiều thế hệ cán bộ, chuyên gia trong ngành. Bước vào giai đoạn mới, sự định hướng của Chỉ thị số 10-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác khí tượng thủy văn, cùng với Chiến lược phát triển ngành đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Quyết định số 1970/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đó là cơ hội và động lực quan trọng để ngành đẩy mạnh đổi mới, số hóa, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, từng bước nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Đặc điểm khí hậu và vai trò của Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ

Trung Bộ được xem là khu vực tuyến đầu hứng chịu thiên tai, nơi hội tụ nhiều yếu tố tự nhiên bất lợi về địa hình, khí hậu và thủy văn, bị ảnh hưởng 19/19 loại hình thiên tai KTTV. Khí hậu Trung Bộ mang tính chất nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm quanh năm và phân hóa rõ rệt theo mùa, đặc biệt thể hiện qua mùa khô và mùa mưa. Vào mùa khô kéo dài từ tháng 1 đến tháng 8, trong nhưng tháng này, khu vực chịu tác động của gió Tây Nam khô nóng, thường gọi là gió Lào, làm cho nhiệt độ nhiều nơi lên trên 39-40 độ C, gây ra hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, cháy rừng,.. Ngược lại, khi mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 12, gió mùa Đông Bắc kết hợp với địa hình dãy Trường Sơn tạo nên những đợt mưa to kéo dài, gây lũ lụt nghiêm trọng, ngoài ra đây cũng là mùa bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động mạnh trên Biển Đông, thường xuyên đổ bộ trực tiếp vào Trung Bộ, làm gia tăng mức độ nguy hiểm của mùa mưa. Đặc biệt Trung Bộ còn là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng bão nhiều nhất cả nước. Trung bình mỗi năm có từ 6 đến 8 cơn bão và áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng trực tiếp, mang theo gió giật mạnh, sóng lớn, triều cường và mưa dồn dập. Chính sự kết hợp của nhiều loại hình thiên tai cũng như điều kiện địa hình hẹp ngang, hệ thống sông ngòi ngắn dốc đã biến Trung Bộ thành vùng chịu nhiều thách thức thiên tai khốc liệt nhất cả nước.

Với những đặc điểm khí hậu có nhiều yếu tố rủi ro trên đã cho thấy vai trò và tầm quan trọng của Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ. Là đơn vị nòng cốt trong hệ thống khí tượng thủy văn quốc gia, trực tiếp đảm nhiệm công tác quan trắc, dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn trên địa bàn Miền Trung – khu vực có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão, lũ, hạn hán và biến đổi khí hậu. Với đội ngũ cán bộ chuyên môn giàu kinh nghiệm, cùng hệ thống trạm quan trắc, công nghệ dự báo ngày càng hiện đại, Đài KTTV Trung Bộ đã và đang cung cấp nguồn thông tin tin cậy, kịp thời và chính xác, phục vụ hiệu quả cho công tác phòng, chống thiên tai, cảnh báo bão, lũ, sạt lở đất, hạn hán, xâm nhập mặn… giúp giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản. Góp phần phát triển kinh tế xã hội thông qua việc cung cấp dữ liệu khí tượng, thủy văn phục vụ nông nghiệp, giao thông, thủy lợi, năng lượng, quy hoạch xây dựng và đô thị, hỗ trợ công tác đảm bảo an toàn trên biển, vùng ven bờ, vùng núi, vùng biên giới và hải đảo.

Có thể khẳng định, Đài KTTV Trung Bộ chính là nhân tố góp phần quan trọng bảo đảm an toàn đời sống, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và nâng cao năng lực ứng phó với thiên tai vô cùng khắc nghiệt của Miền Trung.

Quá trình hình thành và phát triển

Đài KTTV Trung Bộ được thành lập bởi sự hợp nhất của 03 đơn vị: Đài KTTV khu vực Bắc Trung Bộ, Đài KTTV khu vực Trung Trung Bộ và Đài KTTV Nam Trung Bộ trực thuộc Tổng cục KTTV (nay là Cục Khí tượng Thủy văn). Quá trình hình thành và phát triển của từng đơn vị cho đến khi hợp nhất như sau:

Đài KTTV khu vực Trung Trung Bộ được thành lập ngày 26/8/1994 theo Quyết định số 2284/QĐ-KTTV trên cơ sở hợp nhất các Đài KTTV tỉnh trong khu vực (từ Quảng Bình đến Quảng Ngãi cũ). Từ những ngày đầu còn nhiều thiếu thốn về hạ tầng, trang thiết bị và nhân lực, Đài đã từng bước trưởng thành, khẳng định vai trò nòng cốt trong công tác dự báo, phòng chống thiên tai và phục vụ phát triển kinh tế – xã hội. Những dấu mốc quan trọng có thể kể đến như khánh thành trụ sở chính tại Đà Nẵng và vận hành Ra đa thời tiết Tam Kỳ (2001), Ra đa thời tiết Đông Hà (2010), triển khai công nghệ quan trắc tự động hóa (2010), đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hệ thống dự báo trực tuyến (từ 2014 đến nay). Hiện nay, với mạng lưới hàng trăm trạm quan trắc tự động hiện đại, đội ngũ cán bộ kinh nghiệm, được đào tạo chuyên môn sâu, Đài đã vươn lên trở thành một trong những đơn vị tiên phong của ngành Khí tượng Thủy văn, nhiều lần được Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Bộ Tài nguyên & Môi trường trao tặng phần thưởng cao quý như: Huân chương Lao động hạng Ba, hạng Hai và hạng Nhất, Cờ thi đua, Bằng khen Thủ tướng Chính phủ…

Cùng với nhiệm vụ quan trắc, dự báo, Đài còn chú trọng đến công tác nghiên cứu khoa học, triển khai thực hiện các đề tài, dự án ứng dụng vào thực tiễn. Đặc biệt, Đài đã chủ trì thực hiện một dự án cấp Nhà nước và nhiều đề tài dự án cấp bộ và cấp tỉnh, phục vụ trực tiếp nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội, đảm bảo an toàn cho sản xuất và đời sống của nhân dân ở từng địa phương.

Ngày 20/12/1994, Đài KTTV khu vực Bắc Trung Bộ được thành lập trên cơ sở hợp nhất các Đài KTTV Thanh Hóa và Nghệ An – Hà Tĩnh. Ban đầu, Đài có đội ngũ cán bộ chủ yếu là trung cấp, hệ thống trạm quan trắc và dự báo thủ công. Đến nay, Đài đã phát triển với nhiều trạm quan trắc tự động và ứng dụng công nghệ hiện đại như radar, viễn thám và mô hình dự báo. Đài cũng nổi bật trong các nghiên cứu khoa học – thực hiện các đề tài, dự án cấp Bộ, cấp tỉnh. Công tác điều tra cơ bản luôn được đánh giá cao. Trong quá trình phát triển, Đài đã vinh dự được Chính phủ tặng thưởng Huân chương lao động hạng Ba, hạng Hai và hạng Nhất; Cờ thi đua của Chính phủ, của Ngành; Bằng khen của Bộ, Tỉnh, đoàn thể, TW…

Đài KTTV khu vực Nam Trung Bộ được thành lập năm 1994 trên cơ sở hợp nhất các Đài liên tỉnh (từ Bình Định đến Ninh Thuận cũ). Trải qua gần ba thập kỷ xây dựng và phát triển, đến nay Đài đã không ngừng lớn mạnh, với mạng lưới trạm quan trắc khí tượng, thủy văn, hải văn, đo mưa, radar thời tiết hiện đại. Đặc biệt, trong mạng lưới ấy có trạm Khí tượng Hải văn Trường Sa, Song Tử Tây- nơi tiền tiêu của Tổ quốc – nơi mà mỗi con số, mỗi bản tin đều được đánh đổi bằng sự kiên trì, bền bỉ của những con người sống xa đất liền, đối mặt với muôn vàn khó khăn về đời sống vật chất, sinh hoạt văn hóa và tinh thần. Nhưng vượt lên tất cả, các quan trắc viên vẫn vững vàng nơi đầu sóng ngọn gió, ngày đêm bám trụ, lặng lẽ ghi chép từng con số, gửi đi những dữ liệu quý giá phục vụ dự báo, cảnh báo thiên tai, góp phần bảo vệ an toàn cho nhân dân và khẳng định chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Những thành tích của Đài qua các thời kỳ cũng đã được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý như: được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba, hạng Hai và hạng Nhất, Cờ thi đua của Chính phủ, của Ngành, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và bằng khen của UBND các tỉnh trong khu vực.

Thực hiện chủ trương sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, ba Đài khu vực (Bắc Trung Bộ, Trung Trung Bộ, Nam Trung Bộ) và tiếp nhận địa giới hành chính của 03 tỉnh Tây Nguyên (Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk cũ) được hợp nhất thành một đơn vị thống nhất theo quyết định 2437/QD-BNNMT ngày 30 tháng 6 năm 2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ trực thuộc Cục Khí tượng Thủy văn. Việc hợp nhất có ý nghĩa quan trọng trong việc tinh gọn tổ chức, nâng cao hiệu quả quản lý, phát huy tối đa nguồn lực, đồng thời bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong công tác quan trắc, dự báo và cảnh báo khí tượng thủy văn trên toàn khu vực Trung Bộ.

Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ có trụ sở tại thành phố Đà Nẵng, với phạm vi quản lý trải dài trên 9 tỉnh, thành phố: Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa. Đài thực hiện chức năng quan trắc, điều tra, khảo sát khí tượng, thủy văn, hải văn và môi trường; dự báo, cảnh báo thiên tai; quản lý, cung cấp thông tin và dữ liệu KTTV phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng. Đài có cơ cấu tổ chức gồm Văn phòng, các phòng chuyên môn (Mạng lưới trạm, Thông tin dữ liệu, Dự báo, Thí nghiệm phân tích môi trường) cùng 8 Đài KTTV tỉnh, thành phố trực thuộc. Với đội ngũ lãnh đạo gồm Giám đốc và các Phó Giám đốc, Đài chịu trách nhiệm tổ chức vận hành mạng lưới trạm quan trắc, ban hành và truyền phát bản tin dự báo, cảnh báo; nghiên cứu khoa học – công nghệ, hợp tác quốc tế, cũng như thực hiện các hoạt động dịch vụ KTTV và môi trường theo quy định. Quyết định mới ban hành khẳng định rõ vai trò của Đài trong hệ thống KTTV quốc gia.

Trong giai đoạn mới, Lãnh đạo Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc định hướng phát triển, tổ chức điều hành, xây dựng khối đoàn kết nội bộ, phát huy truyền thống và thế mạnh của các đơn vị tiền thân, tiếp tục thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị được giao, phục vụ hiệu quả phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm an toàn đời sống người dân khu vực Miền Trung.

Thành tựu nổi bật

Trong bối cảnh tình hình khí hậu ngày càng biến đổi khó lường, thiên tai ngày một khốc liệt và phức tạp, Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ đã và đang tiên phong trong việc ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo để nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo thiên tai, phục vụ đắc lực cho nhiệm vụ bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân và phát triển kinh tế – xã hội khu vực.

Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ hiện đại vào nghiệp vụ KTTV, hoạt động trải dài trên khu vực Trung Bộ, đặc biệt từ Nghệ An đến Quảng Ngãi là khu vực thường xuyên hứng chịu các đợt bão, lũ lớn, quét, hạn hán, triều cường,… cán bộ viên chức, quan trắc viên Đài KTTV Trung Bộ luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, sẵn sàng vượt qua gian khổ, hiểm nguy để hoàn thành tốt nhiệm vụ. Những hình ảnh người cán bộ KTTV dầm mưa trong lũ, bám trụ giữa bão dữ để đảm bảo thông tin kịp thời, chính xác đã trở thành biểu tượng đẹp, khẳng định tinh thần “tận tâm – tận lực – tận hiến” của ngành. Trong những năm qua, được sự quan tâm của Nhà nước và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục KTTV, Đài đã được đầu tư hệ thống thiết bị quan trắc hiện đại theo chuẩn quốc tế, gồm: 51 trạm khí tượng bề mặt; 51 trạm thuỷ văn; 08 trạm hải văn; 251 điểm đo mưa tự động; 07 trạm định vị sét tự động; 03 trạm bức xạ tự động; 06 trạm Ra đa thời tiết, 02 trạm vô tuyến thám không, 02 trạm Ra đa biển, cùng hệ thống thiết bị đo đạc đồng bộ, tự động hóa, phục vụ hiệu quả công tác quan trắc, dự báo.

Không chỉ hiện diện trong những con số khô khan, Đài KTTV Trung Bộ đã trở thành điểm tựa tinh thần cho người dân miền Trung mỗi mùa mưa bão. Mỗi bản tin phát đi không chỉ là dữ liệu dự báo mà còn là thông điệp của sự an tâm, của niềm tin vào những con người đang ngày đêm canh giữ mạch sống. Nhiều ngư dân trước khi ra khơi, nhiều bà con trước khi gặt mùa, hay những chuyến xe khách vượt đèo đều chờ đợi bản tin khí tượng thủy văn như một “tấm lá chắn” để yên tâm lao động, sản xuất và mưu sinh.

Đài đã có sự tăng tốc tự động hóa, chuyển đổi số mạnh mẽ. Công nghệ quan trắc, truyền số liệu tự động được ứng dụng sâu rộng tại các trạm khí tượng, thủy văn, môi trường, đo mưa, đo mặn. Cùng với đó, công nghệ thu nhận, xử lý dữ liệu và dự báo cũng được đẩy mạnh trong giai đoạn này. Các mô hình dự báo tiên tiến được nghiên cứu ứng dụng tạo ra sản phẩm đa dạng với các thông tin được cung cấp sớm hơn, đầy đủ và tin cậy hơn.

Hiện tại, Đài KTTV khu vực Trung Trung Bộ đã phát triển lớn mạnh và toàn diện từ mạng lưới trạm KTTV, công tác thông tin dữ liệu, công tác đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế đến công tác dự báo, cảnh báo thiên tai. Hệ thống máy móc, trang thiết bị và công nghệ đã được trang bị, nâng cấp đồng bộ, bao gồm ra đa thời tiết, thám không vô tuyến, hệ thống thông tin, điện báo, quan trắc khí tượng, thủy văn, môi trường và truyền số liệu tự động; bước đầu ứng dụng công nghệ AI để nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo theo hướng định hướng tự động hóa và hiện đại hóa.

Sự phát triển về hạ tầng, cơ sở vật chất, năng lực chuyên môn, khoa học công nghệ đã giúp cho Đài được nâng cao chất lượng, hiệu quả phục vụ công tác phòng, chống thiên tai, phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm quốc phòng an ninh của đất nước nói chung, các tỉnh, thành trong khu vực nói riêng.

Thực hiện mục tiêu hiện đại hóa công nghệ dự báo, nâng cao chất lượng và kéo dài thời hạn dự báo, cảnh báo, Đài đã vận hành thành công các mô hình dự báo tiên tiến như mô hình số trị WRF, cải tiến và vận hành mô hình thủy văn TANK, NAM, MARINE, ứng dụng các mô hình thủy lực MIKE, HDM; vận hành các mô hình hải văn SWAN, ROMS, DNORA, SUWAT. Các mô hình đã được đưa vào sử dụng rộng rãi, góp phần dự báo sớm, chi tiết, chính xác hơn các hiện tượng khí tượng, thủy văn, hải văn nguy hiểm, nâng cao tính hiệu quả trong phục vụ điều tiết hồ chứa, phòng chống thiên tai và đảm bảo an ninh quốc phòng. Công tác nghiên cứu khoa học luôn được Đài đặc biệt chú trọng, là nhiệm vụ quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa công nghệ dự báo, cảnh báo, để đảm bảo đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.

Trong những năm qua, Đài đã chủ trì và tham gia nhiều đề tài cấp bộ, cấp tỉnh, cấp cơ sở nhằm nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo: bão, mưa lớn, lũ, ngập lụt, hạn hán, nắng nóng, lũ quét và sạt lở đất, dông sét. Ngoài phát triển và ứng dụng mô hình dự báo, Đài đang từng bước tự động hóa trong nghiệp vụ để nâng cao khả năng vận hành các mô hình và phát hành bản tin, ứng dụng công nghệ AI để hỗ trợ phân tích kết quả dự báo và đa dạng hóa các hình thức truyền tải thông tin dự báo, cảnh báo. Với lộ trình hiện đại hóa công nghệ dự báo, cảnh báo và đầu tư có trọng điểm, hiệu quả đã khẳng định vai trò to lớn của Đài công tác dự báo, phục vụ phòng chống thiên tai và bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực.

Bước vào kỷ nguyên số, tập thể Đài KTTV Trung Bộ không ngừng làm chủ công nghệ mới. Những phần mềm dự báo dựa trên trí tuệ nhân tạo, hệ thống giám sát thiên tai trực tuyến 24/7, hay ứng dụng cảnh báo qua điện thoại thông minh… đã giúp kết nối giữa khoa học KTTV và đời sống. Đài không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ cảnh báo mà còn đồng hành cùng chính quyền địa phương, doanh nghiệp trong xây dựng chiến lược thích ứng biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Hệ thống máy chủ, tường lửa, mạng nội bộ an toàn, ổn định giúp đảm bảo thông tin thông suốt. Cơ sở dữ liệu số được cập nhật, đồng bộ, phục vụ hiệu quả cho dự báo, nghiên cứu và chia sẻ dữ liệu với các địa phương, doanh nghiệp.

Đài đã ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong các mảng: Mạng lưới quan trắc với 100% trạm tự động truyền số liệu thời gian thực; tích hợp dữ liệu radar, vệ tinh, trạm mặt đất để lập bản đồ mưa định lượng phục vụ cảnh báo lũ quét cho các xã miền núi trong khu vực; áp dụng AI để phân tích xu thế mực nước sông và lượng mưa, từ đó đưa ra cảnh báo sớm 1-3 giờ trước khi mưa lũ xảy ra; sử dụng SCADA để giám sát từ xa tình trạng thiết bị tại các trạm ở vùng sâu, giảm 25% số chuyến kiểm tra hiện trường.

Đặc biệt, hệ thống hội nghị trực tuyến Polycom và Zoom được vận hành hiệu quả, giúp Đài kết nối chặt chẽ với Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia và các Đài tỉnh, đảm bảo tính thống nhất và kịp thời trong dự báo các hiện tượng KTTV nguy hiểm. Nhờ mạnh dạn đổi mới công nghệ, đầu tư cơ sở vật chất, đội ngũ dự báo viên không ngừng nâng cao chuyên môn, chất lượng bản tin dự báo của Đài ngày càng được nâng cao rõ rệt. Các hiện tượng bão, lũ, hạn hán, nắng nóng, triều cường… được dự báo sát thực tế, có độ tin cậy cao, góp phần giúp các địa phương chủ động ứng phó hiệu quả. Các bản tin dự báo không chỉ phục vụ các cơ quan phòng chống thiên tai, mà còn phục vụ đa dạng các lĩnh vực như thủy lợi, thủy điện, cấp thoát nước, nông nghiệp, ngư nghiệp, giao thông vận tải, du lịch, tổ chức sự kiện lớn…

Trong thời gian tới, Đài KTTV Trung Bộ xác định sẽ tiếp tục đầu tư đồng bộ vào hạ tầng quan trắc, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào nghiệp vụ dự báo, nâng cao năng lực cảnh báo sớm thiên tai, hướng tới mục tiêu phục vụ tốt hơn nữa cho sản xuất, đời sống nhân dân và phát triển kinh tế – xã hội khu vực. Trên hành trình xây dựng và trưởng thành, Đài đã khẳng định vai trò là “tai mắt” vững chắc của ngành KTTV giữa vùng đất đầy thử thách và tiềm năng. Với bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần đổi mới sáng tạo không ngừng và sẽ tiếp tục vững bước tiến lên, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp bảo vệ con người, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững đất nước.

Hiện nay, Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ đã và đang đóng vai trò quan trọng trong công tác ứng phó biến đổi khí hậu và giảm thiểu rủi ro thiên tai. Với nhiệm vụ theo dõi, giám sát chặt chẽ các hiện tượng thời tiết cực đoan như: bão, lũ, lũ quét, sạt lở đất…, Đài cung cấp thông tin kịp thời, chính xác phục vụ công tác cảnh báo sớm và chỉ đạo ứng phó. Đồng thời, những dữ liệu khí tượng thủy văn của Đài là cơ sở quan trọng cho quy hoạch chống ngập, quản lý nguồn nước, cũng như triển khai các giải pháp ứng phó với tình trạng xâm nhập mặn ở vùng cửa sông. Không chỉ dừng ở việc quan trắc và dự báo, Đài còn luôn đồng hành cùng chính quyền và người dân địa phương trong các chương trình phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, góp phần bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản và phát triển bền vững khu vực Trung Bộ.

Tập thể đoàn kết – Những con người thầm lặng

Ở nơi núi rừng thăm thẳm hay giữa đầu sóng ngọn gió, có những con người ngày đêm lặng lẽ bám trụ, giữ nhịp thở cho từng bản tin thời tiết – đó là cán bộ, viên chức Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ. Họ làm việc nơi trạm đo xa xôi, chập chờn sóng điện thoại, đường đi quanh năm trơn trượt; sống giữa cái nắng rát bỏng Miền Trung hay những cơn mưa dầm dề tưởng chừng bất tận. Trên đảo xa, có những quan trắc viên cả năm không một lần về thăm nhà, mỗi ngày vẫn kiên nhẫn bước qua sương sớm, bão giông, kiểm tra từng thiết bị, ghi chép từng con số với sự chuẩn xác tuyệt đối. Bởi họ hiểu rằng, một sai sót nhỏ cũng có thể đánh đổi bằng tính mạng và tài sản của muôn người.

Trong hành trình ấy, có những người đã vĩnh viễn nằm lại cùng mưa bão, trên đỉnh núi cao hay giữa đảo xa – như Liệt sĩ Hoàng Văn Nghĩa, quan trắc viên Trạm KTTV Trường Sa; quan trắc viên Lê Thị Thu Hà, Mai Thị Thanh – Trạm Khí tượng Vinh; quan trắc viên Ngô Đình Hạp – Trạm Khí tượng Đồng Hới; quan trắc viên Nguyễn Sắt – Trạm Khí tượng Cửa Tùng… Họ ra đi khi đang làm nhiệm vụ, để lại tấm gương sáng ngời về sự hy sinh lặng thầm, để ngành Khí tượng Thủy văn khắc ghi thêm những trang sử bằng máu và niềm tin.

Chính từ những con người bình dị ấy đã hun đúc nên truyền thống cao quý của ngành: tinh thần trách nhiệm vẹn toàn, tình yêu Tổ quốc tha thiết và khát vọng cống hiến không mệt mỏi cho sự bình yên của nhân dân.

Giữa muôn vàn gian khó, những người làm công tác Khí tượng Thủy văn Trung Bộ vẫn luôn giữ trọn truyền thống đoàn kết, như một gia đình lớn cùng nhau san sẻ, cùng nhau vượt qua thử thách. Họ âm thầm cống hiến từng ngày, lặng lẽ dõi theo từng biến động của trời đất, canh giữ sự bình yên cho cuộc sống của nhân dân. Tinh thần trách nhiệm ấy không chỉ là nghĩa vụ nghề nghiệp, mà còn là tình yêu quê hương tha thiết, là khát vọng được góp phần bảo vệ sự bình yên của mảnh đất Miền Trung giàu truyền thống, nghĩa tình. Chính sự bền bỉ, tận tụy và cống hiến thầm lặng ấy đã làm nên một bản sắc riêng, một nét đẹp văn hóa đặc trưng của Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ – nơi hội tụ của niềm tin, trách nhiệm và tình người.

Những người làm công tác khí tượng thủy văn thường được gọi là “người gác trời, giữ đất, giữ biển”. Họ không chỉ là nhà khoa học, mà còn là những chiến sĩ thầm lặng nơi tuyến đầu chống thiên tai. Hình ảnh quan trắc viên trên đỉnh núi mịt mù sương gió, dự báo viên căng thẳng trong phòng trực khi bão áp sát bờ, hay cán bộ đo đạc trên đảo xa giữa muôn trùng sóng gió… đã và đang truyền cảm hứng mạnh mẽ cho thế hệ trẻ về tinh thần trách nhiệm, tình yêu nghề và khát vọng cống hiến.

Định hướng phát triển trong giai đoạn mới

Bước vào giai đoạn phát triển mới, ngành Khí tượng Thủy văn, trong đó có Đài KTTV Trung Bộ, xác định rõ định hướng hiện đại hóa, hội nhập và phát triển bền vững nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của đất nước và xã hội.

– Hiện đại hóa toàn diện hệ thống quan trắc và dự báo: Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo, xây dựng mạng lưới quan trắc hiện đại, hệ thống dự báo chính xác, kịp thời, phục vụ đa dạng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội.

– Mở rộng hợp tác quốc tế và tích hợp dữ liệu đa nguồn: Tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin với các tổ chức khí tượng thủy văn toàn cầu; khai thác, tích hợp dữ liệu từ nhiều nguồn (vệ tinh, radar, cảm biến mới…) để nâng cao chất lượng cảnh báo thiên tai, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu.

– Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Chú trọng bồi dưỡng đội ngũ cán bộ có chuyên môn sâu, am hiểu công nghệ hiện đại, có khả năng thích ứng nhanh với xu hướng chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và đổi mới sáng tạo.

Với mục tiêu trên, Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ quyết tâm xây dựng một hệ thống quan trắc, dự báo hiện đại, chính xác, kịp thời, trở thành công cụ hữu hiệu phục vụ công tác phòng chống thiên tai, bảo đảm an toàn cộng đồng và thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.

Kết luận – Niềm tự hào và lời tri ân

Trải qua chặng đường 80 năm hình thành và phát triển, Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ đã không ngừng lớn mạnh, trở thành một trong những trung tâm nòng cốt của ngành Khí tượng Thủy văn Việt Nam. Từ những ngày đầu còn bộn bề thiếu thốn, thiết bị thô sơ, mạng lưới trạm mỏng manh, đến hôm nay với hệ thống quan trắc hiện đại, đội ngũ cán bộ giàu kinh nghiệm, trình độ và công nghệ dự báo tiệm cận khu vực, Đài đã khẳng định vững vàng vai trò trọng yếu trong công tác dự báo, cảnh báo thiên tai, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và bảo vệ bình yên cho nhân dân Miền Trung.

Niềm tự hào ấy trước hết thuộc về các thế hệ cán bộ, viên chức – những người đã miệt mài cống hiến trí tuệ, sức lực, thậm chí cả tuổi trẻ và sinh mệnh, nơi núi cao hiểm trở hay đảo xa đầu sóng, để giữ vững mạch dữ liệu liên tục qua bao năm tháng. Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ đời đời khắc ghi, tri ân công lao và sự hy sinh của các thế hệ đi trước – những người đã đặt nền móng, xây dựng nên truyền thống vẻ vang để hôm nay thế hệ mới tiếp bước.

Đài KTTV Trung Bộ trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự quan tâm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường- Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục Khí tượng Thủy văn; sự phối hợp chặt chẽ, đồng hành của cấp ủy, chính quyền địa phương, các cơ quan, ban ngành, lực lượng vũ trang; cùng sự tin tưởng, sẻ chia của nhân dân các tỉnh Miền Trung. Chính sự đồng lòng, chung sức ấy đã tạo nên sức mạnh để Đài vượt qua muôn vàn gian khó, hoàn thành xuất sắc sứ mệnh chính trị được giao.

Bước vào giai đoạn mới, với phương châm “Chính xác – Kịp thời – Hiệu quả – Hiện đại”, Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ quyết tâm tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng quan trắc, nghiên cứu và dự báo; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ; mở rộng hợp tác trong và ngoài nước; đồng thời gắn chặt với thực tiễn địa phương, phục vụ tốt hơn cho phát triển bền vững Miền Trung, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

80 năm – một chặng đường lịch sử đầy tự hào, cũng là điểm tựa vững chắc để Đài Khí tượng Thủy văn Trung Bộ tiếp tục đồng hành cùng sự phát triển của đất nước và hạnh phúc của nhân dân./.

Một số hình ảnh tiêu biểu về hoạt động của Đài KTTV Trung Bộ qua quá trình xây dựng và phát triển: